Zadajmy sobie pytanie…

Najważniejszym pytaniem, jakie powinien zadać sobie rodzic młodego człowieka, który samodzielnie korzysta z Internetu to czy problem cyberprzemocy może go dotyczyć. Nawiązując do badań Ośrodka RAZEM (badania prowadzone od 2015r.) co drugie dziecko w wieku 10-18 doświadczyło aktów cyberprzemocy lub pochodnych.

Reakcje jakie możemy obserwować gdy dziecko stało się ofiarą cyberprzemocy:

  • unikanie szkoły,
  • zdenerwowanie, smutek lub złość (zwłaszcza po użyciu telefonu lub innego urządzenia elektronicznego),
  • unikanie rozmów na temat tego, co robiło w komputerze,
  • zaniedbywanie dotychczasowych obowiązków (pogarsza się w nauce, nie wypełnia zadań wynikających z obowiązków domowych),
  • obawa przed publicznym pokazywaniem się,
  • nagły brak zainteresowania urządzeniami komunikacji elektronicznej,
  • gaszenie ekranu lub szybkie przełączenie na inną stronę, gdy ktoś dorosły wchodzi do pokoju.

 

Przeprowadzono badania oraz analizę cech jakie może posiadać sprawca cybeprzemocy. Są wśród nich:

  • Niskie kompetencje społeczne (słabe umiejętności nawiązywania kontaktu),
  • Potrzeba zwrócenia na siebie uwagi,
  • Wyższa niż przeciętna wrogość,
  • Objawy niedostosowania społecznego,
  • Spostrzeganie otoczenia społecznego jako zagrażającego (uprzedzają atak ze strony innych własnym atakiem),
  • Używają cybeprzemocy jako narzędzia poprawiającego samoocenę.

 

A co teraz Twoje dziecko robi w Internecie?

To hasło umieściliśmy na naszym plakacie reklamującym „Gdyński Tydzień Walki z Cyberprzemocą” nie bez powodu. Niestety wielu rodziców “nie ogarnia czym są internety” (co w młodzieżowym języku oznacza – nie rozumie, nie wie jak posługiwać się nowoczesnymi mediami).

To, że Państwo weszliście na tę stronę oznacza, że chcecie się dowiedzieć, a to już pierwszy krok do zrozumienia bardzo szybko zmieniającego się świata młodzieży. A w zasadzie dwóch światów: realnego oraz wirtualnego. Na tej stronie skupiamy się na świecie wirtualnym. Na jego specyfice i co najważniejsze na zagrożeniach, które ze sobą niesie.

Bardzo się cieszymy, że Państwo tutaj jesteście. Dobry rodzic to taki, który chce się dowiadywać, zadawać pytania, poszerzać wiedzę. Jeśli cokolwiek budzi Państwa wątpliwości zawsze można do nas napisać. Udzielimy rzetelnej odpowiedzi.

Dzisiejsi nastolatkowie w momencie przyjścia na świat w swoim otoczeniu mieli już komputery. Gdy zaczynali chodzić do szkoły wiele osób korzystało z telefonów komórkowych, pojawił się szerokopasmowy Internet, do którego mamy teraz dostęp w każdym momencie poprzez komputer, tablet, telefon, niedługo smartwatch lub okulary google.

Internet oprócz dostępu do wiedzy, informacji i rozrywki w każdym momencie, miejscu i o każdej porze zapewnia także rozwojową potrzebę wrażeń oraz ciekawości. Niezwykle ułatwia zdobywanie nowych znajomości i daje prawie natychmiastowe odpowiedzi na różnorodne pytania.

Badania wykazują, że młodzi ludzie przedkładają komunikację poprzez komunikatory, takie jak messenger, hangout, snap, WatsUp, sms ponad bezpośrednią rozmowę. Czują się swobodniej i bezpieczniej gdy piszą niż gdy rozmawiają bezpośrednio.

Niestety, inne badania, pokazują, że istnieje silna korelacja pomiędzy dysfunkcyjnym korzystaniem z Internetu i portali społecznościowych oraz gier onlilne a uprawianiem hazardu w okresie dorosłości.

 

Formy cyberprzemocy

Niebezpieczeństwo w korzystaniu z Internetu jakim jest cyberprzemoc najczęściej przyjmuje formę:

  • nękania
  • straszenia
  • szantażowania
  • pomówień
  • upokarzania
  • publikowania i udostępniania cudzych (często kompromitujących) zdjęć i filmów
  • upubliczniania tajemnic
  • podszywania się pod kogoś innego
  • korzystania z cudzego profilu internetowego do robienia “żartów” lub wstawiania tak zwanych “karniaków”
  • flamingu, czyli walki na obelgi i ubliżanie innym uczestnikom portalu społecznościowego lub witryny internetowej
  • izolowania polegającego na utrudnianiu lub uniemożliwianiu kontaktu
  • stalkingu

Definicja cyberprzemocy mówi, że jest to celowa forma przemocy z użyciem technologii informacyjnych i komunikacyjnych (poprzez Internet, ale także poprzez sms), wobec osoby lub grupy.

Rzeczywistość pokazuje jednak, że dosyć często sprawca cyberprzemocy nie zdaje sobie sprawy z tego, że popełnił wykroczenie i jego czyn, określany przez niego żartem, złośliwością, zwykłym lajkiem, może być wykroczeniem lub nawet przestępstwem.

Dosyć często młodzież komunikuje się używając “hejtów”, czyli takich komentarzy, które mają sprawić przykrość, a sam hejter czerpie z tego faktu przyjemność. Zdarza się, że na pytanie: Dlaczego napisałeś taki przykry komentarz?, dziecko jest zdziwione pytaniem. W swoim wpisie nie widzi niczego niestosownego. Młodzież tak bardzo przyzwyczaiła się do bycia złośliwym w swojej internetowej komunikacji, żę przestaje być wobec siebie krytyczna. Zaczyna hejtować z przyzwyczajenia, ponieważ napisać coś trzeba, a nie wie co. Być złośliwym jest najłatwiej. Niczego to nie wnosi ale daje pozorne poczucie komunikacji, relacji, bycia ważnym.

Niestety hejtuje się łatwo, ale bycie ofiarą takich wpisów już nie jest tak prosto znosić. Bardzo często to co młodzież o sobie czyta w Internecie traktuje bardzo poważnie.

Tutaj bardzo ważna jest rola rodzica, który zauważa niebezpieczeństwo i szybko reaguje. Kluczowe jest, aby dziecko nie dawało się wciągnąć w wymianę internetowej agresji.

 

Jeśli się to stanie…

Oczywiście najlepiej będzie jeśli rodzic jest w stanie już wcześniej budować u dziecka poczucie własnej wartości i uczyć je odporności na internetowe ataki.

Wyobraźmy sobie sytuację, w której Wasze dziecko wróciło z płaczem ze szkoły, bo ktoś w Internecie podszył się pod jego profil i wrzucił do sieci ośmieszające zdjęcia. Dla dziecka, nastolatka, jest to prawdziwy dramat, choć z punktu widzenia osoby dorosłej może wydawać się to dość błahe. Młody człowiek buduje samoocenę w oparciu o zdanie innych na swój temat, wierząc że to co o nim mówią i piszą jest rzeczywistym jego obrazem. Ośmieszające treści zamieszczone na temat dziecka w Internecie rozprzestrzeniają się błyskawicznie i mogą mieć znacznie szerszy zasięg niż plotka przekazywana z ust do ust. Eksperyment przeprowadzony przez Ośrodek RAZEM pokazał, że zwykłe zdjęcie jest w stanie w ciągu 24h dotrzeć do ponad 40 tysięcy osób. Dlatego nie należy bagatelizować problemu. BARDZO WAŻNE jest żeby wysłuchać  i udzielić dziecku wsparcia, by czuło, że jest kochane i rozumiane przez swoich najbliższych. Dziecko łatwo może zapomnieć o swoich atutach i skupić się na otrzymanej w Internecie krytyce.

Drogi rodzicu, jesteś najważniejszą osobą w oczach dziecka, dlatego jak przychodzi do Ciebie ze swoimi problemami nigdy tego nie lekceważ. Dziecko oczekuje zainteresowania z Twojej strony. Jeżeli Twoja pociecha stała się ofiarą cyberprzemocy :

  1. Udziel wsparcia dziecku, by nie czuło się winne ani zawstydzone z powodu zaistniałej sytuacji.
  2. Jeżeli zajście wydaje się dla Ciebie błahe, dziecko może sytuację odczuwać zdecydowanie inaczej. Dla młodych ludzi życie wirtualne, jest tak samo ważne jak „życie w realu”.
  3. Obejrzyj z dzieckiem materiał dostępny w Internecie i jeżeli Twoja wiedza jest wystarczająca, spróbuj odnaleźć źródło.
  4. Prawie 75% sprawców cyberprzemocy to najbliższe otoczenie ofiary – może się okazać, że „żart” jest dziełem kolegi z klasy lub osiedla. W takim przypadku powiadom rodziców sprawcy, a jeżeli zajście miało miejsce na terenie szkoły (np. tam zostało zrobione zdjęcie), powiadom również psychologa i dyrekcję szkoły.
  5. Jeżeli nie jesteś w stanie pomóc dziecku zidentyfikować sprawcy – udaj się do specjalisty lub napisz na anonimową infolinię (infolinia@cyberprzemocgdynia.pl).

 

Jeżeli Twoje dziecko stało się sprawcą cyberprzemocy :

  1. Udziel wsparcia dziecku (może chciało zrobić komuś “głupi kawał” i nie było świadome konsekwencji swojego zachowania).
  2. Porozmawiaj z dzieckiem o tym, że powinno przeprosić (może nawet publicznie) osobę, którą skrzywdziło.
  3. Jak najszybciej usuń z dzieckiem materiał z sieci społecznościowych, gdzie został upubliczniony.
  4. Skontaktuj się z rodzicami ofiary. Dowiedz się jak ta osoba zareagowała, czy nie wymaga pomocy.

 

 

Co robić, gdy rodzice sprawcy cyberprzemocy bagatelizują problem?

Jeżeli zajście miało miejsce na terenie szkoły, mediatorem może zostać szkolny psycholog oraz dyrekcja.

 

A czy Twoje dziecko jest uzależnione od Internetu?

Jeśli chcielibyście Państwo dowiedzieć się czy dziecko może być uzależnione od Internetu, wykonajcie poniższy test lub poproście dziecko, aby wypełniło go samodzielnie (przejdź do testu).

 

 

Bardzo często rodzice w swojej bezsilności stosują liczne, niestety bezskuteczne, działania.

Najczęstsze, o których mówią nam rodzice to:

  1. Zabieranie komputera lub jego części.
    Dziecko zawsze może grać u kolegi, a zabrany kabel zasilający jest w stanie łatwo dokupić. Kontrola działa tylko wtedy gdy pamiętamy o zabraniu sprzętu. W pozostałych przypadkach nie działa. Dziecko nie uczy sie odpowiedzialności za swoje postępowanie i kontroli impulsów.
  1. Ustawianie hasła.
    Nawet hasło na biosie (program rozruchowy komputera) da się z łatwością ominąć. Hasła są skuteczne tylko wtedy gdy będziemy kontrolowali raporty wejść i wyjść oraz stałość ustalonego przez nas hasła.
  1. Ograniczenie programem kontroli rodzicielskiej
    Te programy także mają hasła, które łatwo obejść. Ważne jest przeglądanie raportów. Dodatkowo zabronione strony, które program blokuje automatycznie zwiększają ciekawość dziecka.
  1. Zakazy i kary
    Działają tylko wówczas, gdy rodzic jest na miejscu i pilnuje dziecka. Gdy rodzica nie ma, dziecko robi to co chce, a uczy się jedynie unikania odpowiedzialności i kombinowania.

Skuteczne działania opierają się na rozmowie oraz dokładnym zapoznaniu się z aktualnym problemem. Niestety nie ma złotych rozwiązań. Nie jesteśmy w stanie określić co powinniście Państwo zrobić, bez wiedzy na temat sytuacji, otoczenia, zdarzeń powiązanych. Chętnie pomożemy i podzielimy się swoim doświadczeniem gdy skontaktujecie się Państwo z nami : infolinia@cyberprzemocgdynia.pl.

 

Zachęcamy jednak do zapoznania się z ogólnymi zasadami związanymi z bezpieczeństwem dziecka korzystającego z Internetu. Oto kilka wskazówek:

  1. Pielęgnuj dobry kontakt ze swoim dzieckiem. Im bardziej jest świadome, że może z rodzicem rozmawiać o problemach tym większa szansa, że będziecie Państwo w stanie szybko zareagować i odpowiednio pomóc. Postaraj się wysłuchać i doradzić swojemu dziecku. Wystrzegaj się oceniania i paniki !
  2. Towarzysz dziecku w odkrywaniu Internetu. Oznacza to, że powinniście Państwo wiedzieć co robi Wasze dziecko w Internecie, jakimi stronami się interesuje, jakich ma znajomych chociażby na FB i czy zna ich także osobiście.
  3. To nie znaczy, że musicie Państwo znać hasło do profili internetowych dziecka, ale rozmawiajcie o nowo poznanych osobach. Dziecko musi wiedzieć, że nie można ufać osobom znanym tylko przez sieć. Ktoś może się podszywać pod inną osobę lub chcieć zdobyć nasze zaufanie, aby wykorzystać zdobytą wiedzę w zły sposób.
  4. Pomóż dziecku zabezpieczyć konta i profile. Poinstruuj aby nigdy nie podawało swojego numeru telefonu, adresu zamieszkania, ani nie udostępniało haseł.
  5. Rozmawiaj z dzieckiem o tym, z kim koresponduje i o czym. Omówcie jakie informacje powinno się podawać, a jakich nie. Wiele osób podczas rozmów na komunikatorach czuje się dużo bardziej swobodnie i pisze o tematach, których w realnym spotkaniu nigdy by nie poruszyło.
  6. Ostrzeż dziecko, że w Internecie są strony zarezerwowane dla dorosłych. Nie powinno tam wchodzić, ale jeśli to się zdarzy nie panikuj. Dziecko jest ciekawe i zwłaszcza zakazane tematy będą je mocno interesować.
  7. Rozmawiajcie o prywatności. Dziecko powinno pilnować nie tylko swojej, ale także cudzej. Wchodzenie na czyjegoś maila, konto FB jest bardzo niestosowne, a korzystanie z cudzego konta żeby zrobić “żart” staje się wykroczeniem lub przestępstwem.
  8. Tolerancja jest ważna, ale ma granice. Jeśli ktoś zachowuje się niewłaściwie, obraża, nie można tego tolerować i trzeba reagować. Dziecko powinno wiedzieć, że może o tym rozmawiać z rodzicem.